ދުންފަތުގެ އިސްތިޢުމާލު ކުރުމަކީ ޞިއްޙަތަށް ގެއްލުން ހުރިކަމެއް ކަމަށް މިއަދުގެ ދިވެހިން އެއްބަސްވާނެއެވެ. ނުރައްކާތެރި ގިނަ ބަލިތައް ޖެހުމުގެ ސަބަބަކީ ދުންފަތް ކަމަށް ޞިއްޙީ މާހިރުން އަބަދުވެސް އިރުޝާދު ދެމުން ގެންދެއެވެ. ދިވެހިންތެރޭގައި ބިޑި ސުއްޓާ ސިގިރޭޓް އިސްތިއުމާލު ކުރުމުގެ ނުބައި އާދައަށް ހިފިފައި ވަނީ އެއާ ނުލާ ދިރިއުޅެން ދަތިވާ މިންވަރަށް ކަމަށް ދެންނެވި ދާނެއެވެ. ދުންފަތާ ރައްޔިތުން ދުރުކުރުމަށް އެކި ސަރުކާރުތަކުން މަސައްކަތް ކުރައްވަމުން ގެންދަވާފައި ވެއެވެ.
ދިވެހި ޖުމުހޫރިއްޔަތުގެ ފުރަތަމަ ރައީސް މުޙަންމަދު އަމީންގެ ވެރިކަމުގައި ރާއްޖޭގެ ކަންކަން އިސްލާހް ކުރެއްވުމަށްޓަކައި އެމަނިކުފާނު އެޅުއްވި ފިޔަވަޅުތަކުގެ ތެރެއިން އެއްފިޔަވަޅަކީ ދުންފަތް މަނާ ކުރެއްވުން ހިމެނެއެވެ. ނުހަނު ލޯބިން ރައްޔިތުންގެ ވަރަށް ބޮޑު އަޤްލަބިއްޔަތުން ރާއްޖެގެ ރައީސް ކަމަށް ރިންތިޚާބު ކުރި ރައީސް އަމީންގެ ވެރިކަން އިންދިރާސް ކޮށްލުމަށް ސިޔާސީ ފަރާތްތަކުން ކުޅުއްވި އެއްކާޑަކީ ދުންފަތުގެ ކާޑޭ ދެންނެވި ކަމަށްވިޔަސް ދޮގަކަށް ނުވާނެއެވެ. ރައީސް އަމީން ދުންފަތް މަނާ ކުރެއްވި ކުރެއްވުމަކީ ރައްޔިތުންނަށް ދަތި ކުރުމަށް އަމީން އެޅުއްވި ފިޔަވަޅެއް ކަމުގައި ރައްޔިތުންނަށް ވިސްނައި ދެވޭތޯ ބަޔަކު ބެލިއެވެ. ނަމަވެސް ރައީސް އަމީންގެ ވެރިކަމުގެ ސިއްކަ ޖެހުމުގެ އަސްލަކީ ދުންފަތް މަނާ ކުރުން ކަމަށް ނުދެންނެވޭނެއެވެ. ރައްޔިތުންގެ ހޭލުންތެރިކަން ކުޑަ ޒަމާނެއްގައި، އިލްމީ މީހުން މަދު ދުވަސްވެރެއްގައި ރައީސް އަމީން ބެއްލެވީ ދުންފަތުގެ ނުބައި އާދައިން ދިވެހިންގެ ސަލާމަތް ކުރެއްވޭތޯއެވެ.
ރައީސް މައުމޫންގެ ވެރިކަމުގައި ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލު ކުރުމުން ދިވެހިން ދުރު ކުރުމަށްޓަކައި ތަފާތު މަސައްކަތްތަކެއް ކުރައްވަމުން ގެންދެވިކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. ޤާނޫނީ ފިޔަވަޅުތަކާއި އެކު ހޭލުންތެރި ކޮށްގެންނެވެ. “ ދުމާ ދުންފަތާ ދުރު ވަމާތޯ“ ފަދަ ލަވަތައް ދިވެހި ޖައްވުގައި އެދުވަސްވަރު ”ވައި“ ހިފިއެވެ. މިކަންކަމުގެ ސަބަބުން ކޮންމެވެސް ނަތީޖާއެއް ފެނިގެން ދިޔައެވެ. މ.އަތޮޅު މަޑިފުށި (މިހާރު ފަޅުރަށެއް) އަކީ ދުންފަތު އިސްތިއުމާލު ނުކުރާ ރަށެއްގެ ގޮތުގައި އެރަށުގެ ރައްޔިތުން ނިންމުމާ ގުޅިގެން ދުނިޔޭގެ ޞިއްޙަތު ޖަމްއިއްޔާއިން ޚާއްސަ އެވޯޑެއް 2000ވަނަ އަހަރު އެރަށަށް ލިބިފައި ވެއެވެ.
މިއަދު ދިވެހިންނަކީ ހޭލުންތެރި ޢިލްމީ ބައެއް ކަމުގައި ދެންނެވިދާނެއެވެ. ޞިއްޙީ ނުރަގަޅު އާދަތަކާއި އެކަމުގެ ނުރައްކާ އެގޭނެ ކަމަށް ޤަބޫލު ކުރެވެއެވެ. ނަމަވެސް ދިވެހިން ދުންފަތާ އޮތް ގުޅުން ކުޑަވެފައެކޭ ނުދެންނެވޭނެއެވެ. ޒަމާންތަކެއްގައި ދިވެހިން ބޭނުން ކުރަމުން ދިޔަ ބިޑި ސިގިރޭޓަށް ބަދަލުވެގެން ދިޔައެވެ. އަދި ހަމަ އެއާއި އެކު ދިވެހި އައު ޖީލު ވޭޕް ގެ ޝިކާރައަކަށް ވެގެން ދިޔައެވެ. ދުންފަތުން ދުރު ކުރުމަށްޓަކައި ސަރުކާރުން އެޅި ފިޔަވަޅަކީ ވޭޕް މަނާ ކުރެއްވުމެވެ. ދުންފަތް ކޮންޓްރޯލް ކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން މިދިޔަ އަހަރުގެ ޑިސެމްބަރ މަހުގެ 15ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން ވޭޕް މަނާ ކުރުން ވެގެން ދިޔައީ އެތަކެތިން ނަފާ ހޯދަމުން ދިޔަ ބަޔަކަށް މާލީ ގޮތުން ގެއްލުން ތަކެއް ކުރިމަތި ވެގެން ދިޔަ ކަމެއް ކަމަށް ވީ ނަމަވެސް ޅަޒުވާން ޖީލު ޞިއްޙަތު ސަލާމަތް ކުރުމަށް އެޅުނު ރަގަޅު ފިޔަވަޅެއް ކަމުގައި ދެކެމެވެ. ހަމަ އެއާއި އެކު ދުންފަތު ގަނެ ވިއްކޭނެ އެންމެ ހަގު އުމުރު 21އަހަރަށް ބަދަލުކޮށް ދުންފަތުން ނަގާ ޑިއުޓީ ސަރުކާރުން ބޮޑު ކުރުމާއި އަދި މިހާރު ސަރުކާރުން ޢަމަލު ކުރުމަށް ނިންމާފައިވާ ވަކި ތާރީޚެއްގެ ފަހުން އުފަންވެފައި ވާ މީހުން ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލު ކުރުން މަނާ ކުރުން ފަދަ ކަންކަމުގެ މަޤްޞަދަކީ ދުންފަތުގެ ސަބަބުން ދިވެހިންގެ ޞިއްޙަތަށް ލިބޭ ގެއްލުމުން ސަލާމަތް ކުރުން ކަމުގައި ސަރުކާރުން ހާމަ ކުރައްވަމުން ގެންދަވައެވެ. ދުންފަތާ މެދު ސަރުކާރުން އަޅުއްވަމުން ދާ ފިޔަވަޅުތަކާ މެދު އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކުގެ ނަޒަރު ތަފާތެވެ. އެއީ ދިވެހި ޒުވާނުންނަށް އުދަގޫ ކުރަން ނުވަތަ ސަރުކާރުގެ އެހެން އެޖެންޑާއެއް ފުރިހަމަ ކުރުމަށްޓަކައި ކުރާ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ބައެއް ފަރާތްތަކުން ދެކެއެވެ. ސިގިރޭޓް ރާއްޖެއަށް އެތެރެކޮށްގެން ލިބޭ ބޮޑު ނަފާއިން އިޤްތިޞާދަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ވާނެ ކަމަށް ބައެއް ފަރާތް ތަކުން ދެކެއެވެ. ނަމަވެސް އެފަދަ ފަރާތްތަކުން ވެސް ދުންފަތަކީ ޞިއްޙަތަށް ފައިދާ ހުރި އެއްޗެއް ކަމަކަށް ހާމައެއް ނުކުރެއެވެ. ކޮންމެ ފިކުރެއްގައި ހުރި މީހެއް ނަމަވެސް ދުންފަތަކީ ގެއްލުން ހުރި އެއްޗެއް ކަމަށް އެއްބަސްވެއެވެ. ވީމާ މިއަދު ދިވެހިން އާދެވިފައި މިވާ ހިސާބަށް ބަލާއިރު ރައްޔިތުންގެ ލޯބި ހޯދުމަށް ”ދުންފަތުގެ ކާޑުން“ ކުޅެގެން ވާނެ އެއްވެސް ފައިދާއެއް އެއްވެސް ފަރާތަކަށް އޮތްކަމަކަށް ނުދެންނެވޭނެއެވެ. މިއީ 1953 އެއް ނޫނެއެވެ. 2025އެވެ.
